Tercüman Gazetesi Arşivi, Tercüman Gazetesi Yayınları’na intikal etmiş Osmanlı dönemi ve Cumhuriyet’in erken yıllarına ait elyazısı edebi, tarihi, tasavvufi metin ve eserler ve tiyatro çalışmalarından oluşan defterleri içermektedir.
Edebî eserler, şiir kitapları, romanlar, denemeler, hatıratlar; tarihî belgeler, askerî tarihler, resmî belgeler (lâyiha, tezkere, vakıf ve masraf defterleri); vahdet-i vücud, tevhid ve tekâmül mertebeleri gibi konulara odaklanan tasavvufi eser ve metinler; Osmanlı ve erken dönem Türk tiyatrosu çalışmaları koleksiyonun temel içeriğini oluşturmaktadır.
Bunların yanı sıra, toplumda tanınmış şahısların el yazısıyla kaleme aldığı eser ve yazışmaları içeren defterler de arşivde yer almaktadır. Koleksiyonun öne çıkan bölümlerinden biri, Sabri Kalkandelen ailesine ait şahsi defterler ve mektuplardır.
Bu el yazısı defterlerin bir kısmı yayımlanmış, bir kısmı yayımlanmış ancak nadir bulunan nüshalardan oluşmakta, bir kısmı ise hiç yayımlanmamıştır.
Ebüzziya Ailesi Evrakı, gazeteci, matbaacı ve politikacı Ebüzziya Mehmed Tevfik ile başlayıp (01.01.1719), torunu Ziyad Ebüzziya ile sona ermektedir (17.03.1992). Yaklaşık 130 yıllık bir dönemi ve üç kuşağı kapsayan evrak, Osmanlı Devleti’nin son dönemi ile erken Cumhuriyet yıllarına ilişkin önemli belge ve bilgileri içermektedir.
Fon; Ebüzziya Mehmed Tevfik, oğulları Talha ve Velid Ebüzziya ile torunu Ziyad Ebüzziya’ya ait belgelerden oluşmaktadır. Belgeler arasında aile içi yazışmalar, Ali Suâvi, Server İskit, Yunus Nadi ve Recâizâde Mahmud Ekrem gibi dönemin aydınlarıyla yapılan mektuplaşmalar, Tasvîr-i Efkâr gazetesinde yayımlanan makaleler, Matbaa-yı Ebüzziyâ’da basılan eserler ve arabesk süslemeli kitaplar yer almaktadır.
Cumhuriyet dönemine ait belgeler arasında ise Ziyad Ebüzziya’nın dönemin önde gelen isimleriyle yazışmaları, Ebüzziya Matbaası’nda basılmış koleksiyon niteliğindeki takvimler, kartpostal örnekleri ve benzeri materyaller bulunmaktadır.
Fon ayrıca fotoğraf, gravür, harita ve gazete kupürlerinden oluşan zengin bir görsel ve yazılı malzeme içermekte dönemin entelektüel ve siyasi yaşamına ışık tutmaktadır.
_Ebüzziya Mehmed Tevifk’in Namık Kemal’e yazdığı mektubun üzerinde tashihler bulunan latinize edilmiş nüshası.
Rodos’ta tutuklu bulunan Midhat Paşa, Ebüzziya Tevfik ve Namık Kemal’in serbest bırakılması ile ilgili padişaha sunulan iki arzın Ziyad Ebüzziya tarafından aynıyla not edilmiş nüshası.
Altan Deliorman’ın ’’Türk Milliyetçilerine Açık Mektup’’ başlıklı makalesi, Proleter devrimci hareketinin program taslağı, Türk Kültürü Dergisi sayı 75’te Fevziye Abdullah Tansel’in "Memleketimizde 1908’den Önce Ruslar’ın Gizli Çalışmaları ve Namık Kemal’in Komünizm, Sosyalizm Hakkında Düşünceleri" başlıklı makalesi.
Süleyman Midhat’ın "Ali Suavi" Adlı kitabının fotokopisi.
Tarih Konuşuyor Dergisi c. 4, s. 23’te Cemal Kutay’ın Namık Kemal hakkındaki makalesi.
Yeni Osmanlıların tutuklanmasına dair haberlerin yer aldığı çeşitli gazete kupür fotokopileri.
Köprülüzade Mehmed Fuad’in Fuzuli, Namık Kemal, Ziya Gökalp, Gelenbevi İsmail Efendi, Nedim, Naima, Evliya Çelebi, İbrahim Müteferrika, İbn Kemal, Mimar Davud, Babürşah, İsmail Bey Gaspıralı, Farabi, Uluğ Bey, Ahmed Vefik Paşa, Ali Şir Nevai, Müverrih Ali [Gelibolulu Mustafa Ali], Ziya Paşa, Ahmed Midhat Efendi, Mütercim Asım, Seydi Ali Reis, Şinasi ile ilgili köşe yazılarının yer aldığı "Edebiyat" dosyası.
Namık Kemal'in Hıristiyan mektepleri, Avusturya tercümanı ve Cavid Paşa'dan bahseden mektubu.